Uchwała NSA II FPS 3/25: wznowienie postępowania mimo dowodów znanych stronie. We wstępie warto powiedzieć wprost: uchwała NSA II FPS 3/25 potwierdza, że możesz wnioskować o wznowienie nawet wtedy, gdy znałeś dowody wcześniej. Liczy się to, czy organ ich nie znał.
Co rozstrzygnął NSA w uchwale z 13 października 2025 r.?
NSA odpowiedział na pytanie o art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Chodzi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Spór dotyczył „nowości” dowodów.
Jedna linia orzecznicza wymagała „nowości” także po stronie podatnika. Druga linia patrzyła na sprawę inaczej. Zatem liczyła się niewiedza organu.
NSA przyjął to drugie podejście. W efekcie uznał, że strona może oprzeć wniosek na dowodach znanych jej wcześniej. Warunek jest jeden: organ nie znał tych dowodów w chwili wydania decyzji.
Dlaczego ta uchwała realnie zmienia praktykę?
Po pierwsze, uchwała zamyka wieloletnią rozbieżność w sądach. Ponadto daje podatnikom prostszy argument procesowy. Nie musisz już „udowadniać” własnej niewiedzy o dokumencie.
Po drugie, uchwała ogranicza ryzyko, że jedna pomyłka dowodowa przesądzi sprawę na lata. Jednak wznowienie nadal ma charakter nadzwyczajny. Dlatego wniosek musi być precyzyjny.
Co ważne, wniosek o podjęcie uchwały złożył Prezes NSA. Zrobił to właśnie z powodu rozbieżności w orzecznictwie.
„Nowe dowody” – nowe dla kogo?
Tu jest sedno. Przepis mówi o dowodach „nieznanych organowi, który wydał decyzję”. Dlatego oceniasz „nowość” z perspektywy organu.
W praktyce zadaj sobie trzy pytania:
- Czy dowód istniał w dniu decyzji?
- Czy dowód ma znaczenie dla wyniku?
- Czy organ go nie znał i nie oceniał?
Jeśli odpowiesz „tak”, wniosek ma sens. Następnie pokaż to wprost w uzasadnieniu.
Rzecznik MŚP opisał tę logikę jasno. Według relacji z ustnego uzasadnienia liczy się „nowość dla organu, a nie dla strony”.
Co musisz wykazać we wniosku?
Zasadniczo potrzebujesz trzech elementów. Dzięki temu organ wie, co ma badać.
1) Istnienie dowodu w dacie decyzji
Nie dopisujesz faktów po czasie. Zatem odpadają dokumenty stworzone dopiero po decyzji.
2) Istotność dowodu
Pokaż wpływ na konkret. Na przykład na podstawę opodatkowania. Albo na kwalifikację przychodu. Ewentualnie na prawo do ulgi.
3) Brak znajomości po stronie organu
To punkt kluczowy. Dlatego wskaż, że dowodu nie ma w aktach. Ponadto pokaż, że decyzja go nie omawia.
Jak napisać wniosek po II FPS 3/25 (checklista)
Po pierwsze, potraktuj wniosek jak dokument „pod akta”. Po drugie, ułatw organowi weryfikację.
- Wskaż decyzję ostateczną (data, znak, organ).
- Powołaj podstawę: art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
- Dodaj uchwałę: II FPS 3/25 (13.10.2025). Biuletyn Informacji Publicznej RPO
- Opisz dowód w 2–3 zdaniach. Następnie wskaż, co dowód potwierdza.
- Wykaż brak wiedzy organu. Dlatego odnieś się do akt i uzasadnienia decyzji.
- Pokaż wpływ na wynik. Zatem wskaż, które ustalenie dowód zmienia
Czego uchwała nie daje „automatycznie”
Uchwała nie robi z wznowienia drugiej instancji. Nie wystarczy też sam spór o ocenę dowodów, które organ już znał.
Mimo to uchwała pomaga w typowym scenariuszu. Chodzi o dowód „obiektywnie ważny”, którego organ nie miał. Właśnie wtedy art. 240 § 1 pkt 5 działa najsilniej.
FAQ dla czytelnika
Czy muszę tłumaczyć, dlaczego wcześniej nie złożyłem dowodu?
Możesz to opisać krótko. Jednak sedno leży gdzie indziej. Najpierw pokaż, że organ dowodu nie znał.
Czy każdy dokument spełni warunek „istotności”?
Nie. Dlatego wybieraj dokumenty, które zmieniają ustalenia. Zatem unikaj materiału pobocznego.
Czy stanowisko RPO miało znaczenie w tej sprawie?
Tak. RPO opowiedział się za wykładnią, która nie uzależnia wznowienia od niewiedzy strony. Następnie NSA podjął uchwałę zgodną z tym stanowiskiem.
Podsumowanie
Uchwała NSA II FPS 3/25 porządkuje praktykę wznowień. Przesuwa punkt ciężkości na organ. Dlatego „nowe” znaczy przede wszystkim „nieznane organowi”. W efekcie podatnik może wrócić do sprawy, jeśli pokaże istotny materiał, którego organ wcześniej nie miał.